گذار از شعار به عمل تخصصی
پیشتر توضیح داده بودیم که ساختارهای سنتی قدرت در جهان امروز بر پایه هرمهای عمودی و کنترل شکل گرفتهاند. در سیستم عمودی: ۱۰۰ نفر سرباز یعنی ۱۰۰ سرباز، که منتظر دستور یک نفر هستند.
اما در دیوانومیک، منطق قدرت تغییر میکند. قدرت دیگر خطی و متمرکز نیست، بلکه ماتریسی است؛ یعنی تبدیل هر ایرانی به یک «مرکز عملیاتی» مستقل که از طریق اتصال به دیگران افزایش معنا و توان میگیرد.
در بخش اول: تشکیل گره یا تنه درخت
در گام نخست، حرکت باید از سطح فردی به یک سیستم ارتقا پیدا کند. این ارتقا از مسیر سه گام مشخص انجام میشود:
کنشگران خارج از کشور – ساختارسازی 1 – ira.devanomic.net
۱. تشکیل گره: یافتن یک نفر مکمل و مورد اعتماد.
۲. انتخاب غلاف: تمرکز بر یکی از ۵۲ حوضه های مورد علاقه (مانند، شهروندان، هنر، ارتش، اقتصاد یا رسانه).
۳. پروتکل: جایگزینی «قاعده» با «رئیس». برای گره خود قواعد ساده بنویسید (مانند حمایت متقابل یا توافق عملی).
بخش دوم: شاخهزنیِ ماتریسی (تبدیل گره به سازه)
هر گره نباید یک مجمع گفتگوی ساده بماند، بلکه باید به یک «ماکت کوچک از کلِ حاکمیت» تبدیل شود. وقتی شما و نفرِ مکملتان (گره دو نفره یا بیشتر) حول یک «مخرج مشترک» مورد علاقه (مثلاً شهروندان، هنر یا …) متحد شدید، شما یک «تکدرخت» هستید. اما برای اینکه این درخت در طوفانهای سیاسی نشکند و بتواند با دیگر درختان یک «جنگلِ ماتریسی» بسازد، باید ساختار ۵۲ شاخه را در خود پیادهسازی کند.
ساختار مشترک: زبان عملیاتی واحد – هم افزایی بی پایان
الزامی نیست که گره شما در تمام ۵۲ حوضه متخصص باشد یا در همه فعالیت کند. اما «ساختار مشترک» حکم میکند که شما ۵۲ «پوشه» یا «شاخه دیجیتال» را در ساختار داشته باشید.
شاخه بالفعل: حوضهای که در آن تخصص یا علاقه دارید (مثلاً حوضه: هنر و فرهنگ). اینجا شما تولید محتوا و اقدام میکنید.
شاخههای بالقوه: ۵۱ حوضه دیگر که به عنوان «درگاههای انتظار» عمل میکنند. این شاخهها دریچه های ماتریس هستند که منتظرند تا نفرات بعدی با تخصصهای مرتبط به شما وصل شوند.
شما در شاخه ای که انتخاب کرده اید نباید فقط حضور داشته باشید باید خروجی تولید کنید. یعنی اقدام عملی یا محتوای مشخص ارائه دهید برای اتصال کل ایران.
اگر کسی تنها باشد (بدون همراه)، در سیستم ماتریسی نه تنها ضعیف نیست، بلکه خودش «واحد بنیادین» و «بذر یک مرکز عملیات» است؛ بنابراین با انتخاب غلاف در یکی از ۵۲ حوضه مورد علاقه، هویت عملیاتی خود را در نقشه مشخص میکند و به عنوان یک کنشگر ماتریسی شروع به تفکر و تولید خروجی مینمایید. هر یک از ۵۱ حوضه، علاوه بر حوزه اصلی شما، به عنوان درگاههای انتظار عمل میکنند و آمادهاند تا نفرات بعدی با تخصصهای مرتبط به شما متصل شوند.
به طور خلاصه: حضور + عمل ->> برای اتصال و هم سویی ایران
این یعنی گذار از «اتصال تصادفی» به «اتصال ماتریسی». شما یک «درختِ در انتظارِ باران» هستید و باران در اینجا همان «اتصال» است.
برای شفافتر شدن موضوع، چند نمونهی از حوضهها را با همان سه گام (گره، غلاف، پروتکل) و با تمرکز بر «علاقه اشترک» بررسی میکنیم:
۱. حوضه انرژیهای تجدیدپذیر (حوضه ۴)
علاقه مشترک: دو دوست با علاقهمندی به «فناوری خورشیدی و استقلال از برق دولتی».
تشکیل گره: (نفر اول: تکنسین فنی + نفر دوم: بازاریاب قطعات).
انتخاب غلاف: تولید پنلهای خورشیدی کوچک برای شارژ موبایل و چراغ در زمان قطعی برق.
اجرای پروتکل: قاعدهی «هر گره موظف است یک باتری ذخیره اضافی برای همسایه داشته باشد».
۲. حوضه درآمد پایهٔ بدون قید و شرط (حوضه ۴۹)
علاقه مشترک: دو نفر با دغدغهی «حذف فقر مطلق در محله».
تشکیل گره: (نفر اول: حسابدار + نفر دوم: معتمد محلی).
انتخاب غلاف: راهاندازی صندوق کوچک همبستگی (Shared Pot) برای حمایت از افراد بیکار شده.
اجرای پروتکل: قاعدهی «واریز مبلغ ثابت هفتگی و برداشت بر اساس اولویت فوریتهای زیستی».
۳. حوضه کودکان (حوضه ۴۸)
علاقه مشترک: دو مادر یا دو مربی علاقهمند به «آموزش آزاد و غیرایدئولوژیک».
تشکیل گره: (نفر اول: قصهگو + نفر دوم: تصویرگر یا مربی بازی).
انتخاب غلاف: ایجاد «مدرسه خانگی کوچک» برای آموزش تفکر نقاد به کودکان.
اجرای پروتکل: قاعدهی «یک ساعت بازی، یک ساعت پرسشگری» و اشتراک محتوا در حافظهی اشتراکی.
نمونههای عملیاتی برای ۵۲ حوضه دیوانومیک
این نمونهها نشان میدهند که هر فرد، با هر سلیقه و توانایی، میتواند از همین امروز گره خود را ایجاد کند.
۱. آموزش و پرورش: گره (معلم + والدین) / غلاف: آموزش تفکر نقاد خارج از چارچوب کتاب درسی / پروتکل: تشکیل حلقه مطالعه هفتگی در خانه.
۲. آزادی و امنیت: گره (فعال حقوقی + کارشناس IT) / غلاف: عبور از فیلترینگ در سطح محله / پروتکل: آموزش حضوری نصب VPNهای متنباز.
۳. ایدهها: گره (خلاق + استراتژیست) / غلاف: ایجاد بانک ایدههای کوچک برای ارتقای محله / پروتکل: ثبت هر ایده در ۶۰ کلمه در حافظه مشترک.
۴. انرژیهای تجدیدپذیر: گره (تکنسین برق + دوستدار محیطزیست) / غلاف: ساخت شارژر خورشیدی ساده / پروتکل: انتشار نقشه ساخت بهصورت Open Source.
۵. نظارت و کنترل کیفیت: گره (خانهدار + شیمیدان) / غلاف: بررسی سلامت مواد غذایی محلی / پروتکل: گزارش ماهانه برندهای متخلف در شبکه.
۶. اقتصاد و تجارت: گره (بازاری + حسابدار) / غلاف: طراحی سیستم اعتباردهی محلی / پروتکل: مبادله کالا بدون پول نقد (تهاتر هوشمند).
۷. ایدههای همراه با طرح: گره (طراح صنعتی + سرمایهگذار خرد) / غلاف: طراحی تولید سطل زباله هوشمند / پروتکل: اجرای مرحلهبهمرحله از طراحی تا نمونه اولیه.
۸. بانکهای اطلاعاتی: گره (برنامهنویس + آرشیویست) / غلاف: گردآوری داده قیمتهای بازار / پروتکل: بهروزرسانی روزانه در فضای ابری امن.
۹. تغذیه: گره (آشپز + متخصص تغذیه) / غلاف: رژیم غذایی مقرونبهصرفه و مقوی در شرایط بحران / پروتکل: انتشار دستور پختهای زیر ۳۰ هزار تومان.
۱۰. پلیس / نیروهای انتظامی& مسلح: گره (نظامی بازنشسته + شهروند آگاه) / غلاف: آموزش اصول استتار اختفا و بقا در شرایط محاصره / پروتکل: پرهیز از درگیری فیزیکی و اطلاعرسانی با کدهای صوتی یا کاغذهای رنگی (نصب پشت پنجره). نصب چراغهای سنسوردار(حرکتی) در لبه و به سمت کوچه. نیروها مسلح: گره (دو استوار یا دو ستوان یا تنها) پروتکل: کند کردن سرعت اجرای دستورات (سرکوب) به بهانه های فنی (پیدا نکردن کلید یا فنی خودرو). اطلاع رسانی به گره. ثبت نام سرکوبگران&فرماندهان.
۱۱. جنگلها و منابع طبیعی: گره (کوهنورد + گیاهشناس) / غلاف: شناسایی شکاف های صخره ها و فضاهای امن جنگلی که از دید بالگدر و بهباد مخفی هستند. / پروتکل: کاشت گونههای بومی مقاوم به کمآبی برای نشانه.
۱۲. جامعه جهانی مدنی: گره (مترجم + فعال اجتماعی) / غلاف: ارسال گزارشهای محلی به نهادهای بینالمللی / پروتکل: استفاده از ایمیلهای رمزنگاریشده.
۱۳. حریم خصوصی: گره (هکر قانونمند + وکیل) / غلاف: پاکسازی ردپای دیجیتال شهروندان / پروتکل: ارائه چکلیست امنیت موبایل برای کنشگران.
۱۴. جهان و فضا: گره (منجم آماتور + فیزیکدان) / غلاف: رصد ماهوارههای جاسوسی / پروتکل: ثبت زمان عبور ماهوارهها در اپلیکیشن مشترک.
۱۵. جوانان: گره (مربی ورزش + روانشناس) / غلاف: تخلیه هیجان و تقویت کار تیمی / پروتکل: برگزاری مسابقات ورزشی خیابانی بدون هزینه.
۱۶. خانواده: گره (ریشسفید + مشاور جوان) / غلاف: حل اختلافات خانوادگی بدون مراجعه به دادگاه / پروتکل: حکمیت بر پایه رضایت طرفین.
۱۷. حیات وحش: گره (عکاس طبیعت + دامپزشک) / غلاف: تشکیل تیم امداد حیوانات شهری / پروتکل: ایجاد شماره تماس اضطراری محلی برای حیوانات آسیبدیده.
۱۸. ثروت: گره (تحلیلگر مالی + کارآفرین) / غلاف: سبد سرمایهگذاری جمعی گره / پروتکل: تقسیم سود متناسب با مشارکت زمانی و مالی.
۱۹. درگذشتگان ما: گره (تاریخنگار + سنگتراش) / غلاف: حفظ حافظه جمعی مفاخر محله / پروتکل: مستندسازی زندگینامه در وبلاگ مشترک.
۲۰. سالمندان ما: گره (پرستار + راننده) / غلاف: سیستم خرید و جابجایی سالمندان تنها / پروتکل: سرکشی روزانه با در زدن ساده.
۲۱. دین – عرفان / خرافات: گره (پژوهشگر تاریخ + فیلسوف) / غلاف: جداسازی باورهای اصیل از خرافات آسیبزا / پروتکل: برگزاری جلسات نقد کتابهای عرفانی.
۲۲. حملونقل / ترافیک: گره (نقشهبردار + راننده تاکسی) / غلاف: طراحی مسیرهای میانبر محلی / پروتکل: اشتراک لحظهای وضعیت ترافیک در کانال گره.
۲۳. زنان / مردان: گره (جامعهشناس + حقوقدان) / غلاف: آموزش حقوق برابر در محیط کار / پروتکل: گزارش ناشناس موارد تبعیض.
۲۴. رسانهها: گره (خبرنگار + تدوینگر) / غلاف: راهاندازی کانال خبری «صدای محله» / پروتکل: تأیید خبر توسط دو منبع مستقل پیش از انتشار.
۲۵. دیوانومیک و دادگاه مردمی: گره (قاضی بازنشسته + دانشجوی حقوق) / غلاف: شبیهسازی قضاوت عادلانه برای پروندههای محلی / پروتکل: رأیگیری بر اساس خرد جمعی و وجدان.
۲۶. زیباییشناسی و خلاقیت: گره (نقاش + معمار) / غلاف: زیباسازی دیوارهای خاکستری شهر / پروتکل: استفاده از رنگهای شاد و طرحهای مفهومی.
۲۷. زیرساختها: گره (مهندس عمران + لولهکش) / غلاف: تعمیرات اضطراری آب و فاضلاب محله / پروتکل: خودیاری در زمان نبود خدمات دولتی.
۲۸. گروهها: گره (تسهیلگر + فعال داوطلب) / غلاف: هماهنگی میان گرههای مختلف / پروتکل: برگزاری جلسه ماهانه برای تطبیق پروتکلها.
۲۹. ساختوساز: گره (بنا + مهندس ناظر) / غلاف: ایمنسازی خانههای آسیبپذیر / پروتکل: استفاده از چکلیست کمهزینه ضدزلزله.
۳۰. جوامع مخفی: گره (نمادشناس + مورخ) / غلاف: بررسی ساختارهای قدرت غیررسمی / پروتکل: حفظ محرمانگی هویت اعضای پژوهش.
۳۱. کنترل و سرکوب: گره (تحلیلگر سیستم + آمارگیر) / غلاف: مستند سازی – دفترچه وقایع – ذخیره شواهد / پروتکل: ارائه راهکار – کلمات رمز – کپی در جای امن.
۳۲. مدیریت: گره (مدیر پروژه + منشی) / غلاف: ساماندهی زمانبندی فعالیت گرهها / پروتکل: استفاده از تقویم آنلاین مشترک.
۳۳. سیستم بهداشت: گره (پزشک عمومی + عطار) / غلاف: تلفیق طب مدرن و سنتی برای پیشگیری / پروتکل: ویزیت رایگان یک روز در هفته.
۳۴. جامعه و شهروند: گره (فعال مدنی + کاسب محله) / غلاف: ایجاد صندوق قرضالحسنه شهروندی / پروتکل: اعطای وام بدون بهره برای موارد اضطراری.
۳۵. مشکلات: گره (کارآگاه + مددکار) / غلاف: ریشهیابی اعتیاد در یک کوچه مشخص / پروتکل: درمان بهجای طرد.
۳۶. طبیعت و محیط زیست: گره (زیستشناس + عکاس) / غلاف: حفاظت از رودخانه محلی / پروتکل: جمعآوری زباله در اولین جمعه هر ماه.
۳۷. تولید و بازیافت: گره (هنرمند صنایعدستی + ضایعاتی) / غلاف: تولید کیف از پلاستیکهای بازیافتی / پروتکل: برندسازی محصولات بازیافتی.
۳۸. فلسفه و مسیر زندگی: گره (کتابخوان + معلم اخلاق) / غلاف: حلقههای گفتوگو درباره معنای زندگی / پروتکل: اختصاص نیم ساعت صحبت به هر نفر.
۳۹. هنر و فرهنگ: گره (تئاتری + موسیقیدان) / غلاف: اجرای نمایش خیابانی با محور نقد قدرت / پروتکل: استفاده از ابزارهای قابل حمل.
۴۰. علم / علوم: گره (دانشجو + پژوهشگر) / غلاف: سادهسازی مفاهیم علمی برای عموم / پروتکل: انتشار پادکستهای علمی ۵ دقیقهای.
۴۱. ماهوارهها و فضا: گره (مهندس مخابرات + علاقهمند فضا) / غلاف: دریافت تصاویر ماهوارهای هواشناسی / پروتکل: اطلاعرسانی سیل و طوفان به کشاورزان.
۴۲. قوه مقننه: گره (حقوقدان + نویسنده) / غلاف: تدوین پیشنویس قوانین برای آینده آزاد / پروتکل: نظرخواهی عمومی در حافظه مشترک.
۴۳. قوه مجریه: گره (مدیر اجرایی + کاردان فنی) / غلاف: شبیهسازی مدیریت شهرداری محله / پروتکل: اولویتبندی بودجه فرضی پروژهها.
۴۴. کار و بازنشستگی: گره (بازنشسته + جوان بیکار) / غلاف: انتقال تجربه به شیوه استاد–شاگردی / پروتکل: آموزش رایگان مهارت در برابر کمک فنی.
۴۵. قوه قضائیه: گره (وکیل + معتمد محلی) / غلاف: داوری اختلافات ملکی محله / پروتکل: پرهیز از مراجعه به سیستم دولتی در صورت امکان صلح.
۴۶. پرورش و کشتار حیوانات: گره (دامدار + حامی حیوانات) / غلاف: اصلاح روشهای نگهداری و ذبح / پروتکل: رعایت استانداردهای بهداشتی و اخلاقی.
۴۷. کشاورز و کشاورزی: گره (کشاورز + مهندس آبیاری) / غلاف: کشت عمودی در آپارتمانها / پروتکل: تأمین سبزیجات یک ساختمان توسط ساکنان.
۴۸. کودکان: گره (روانشناس کودک + مربی نقاشی) / غلاف: پیشگیری از کودکآزاری / پروتکل: آموزش «نه گفتن» به کودکان محله.
۴۹. درآمد پایه بدون قید و شرط: گره (اقتصاددان + خیر) / غلاف: مدلسازی توزیع ثروت در گره / پروتکل: پرداخت مبلغ اندک به نیازمندترین اعضا.
۵۰. وزارتخانهها: گره (کارمند دولت + منتقد ساختار) / غلاف: طراحی وزارتخانههای چابک / پروتکل: حذف بروکراسی کاغذی از طرحها.
۵۱. ورزش، سفر و تفریح: گره (لیدر تور + ورزشکار) / غلاف: برگزاری تورهای کوهنوردی ارزان و ایمن / پروتکل: هر سفر همراه با یک آموزش بقا در طبیعت.
۵۲. گذشته، حال، آینده: گره (آیندهپژوه + مورخ) / غلاف: ترسیم سناریوهای ایران آینده / پروتکل: نقد و بررسی هفتگی یک سناریو.
